E-ticaret pazaryeri kurmak, yani kendi Elektronik Ticaret Aracı Hizmet Sağlayıcı (ETAHS) platformunuzu hayata geçirmek; ürün satmak yerine satıcı ile alıcıyı buluşturup komisyon geliri elde ettiğiniz bir iş modelidir. Bu modelde satışın tarafı siz değil, platformunuzdaki satıcıdır; sizin geliriniz aracılık hizmeti faturasından oluşur. Trendyol, n11 gibi büyük oyuncuların açtığı yolda, belirli bir dikeye odaklanan niş pazaryerleri son yıllarda girişimciler için cazip bir alternatif haline geldi. Ancak bu sade görünen yapının altında ETBİS kaydı, e-ticaret tevkifatı, BTRANS bildirimleri ve özel satıcı statüleri gibi baştan doğru kurulması gereken bir mali altyapı vardır. Bu yazıda, pazaryeri projenizin iş akışını ve dikkat etmeniz gereken vergisel başlıkları adım adım ele alıyoruz.
Pazaryeri Modelinde İş Akışı Nasıl İşler?
Pazaryeri modelinin temel mantığı, platform sahibinin ürünün satıcısı olmaması, alıcı ile satıcı arasında köprü kurarak yalnızca aracılık hizmeti vermesidir. Tipik bir akış şöyle ilerler:
- Satıcı üyeliği ve mağaza açılışı: Satıcılar platformunuza üye olur, sözleşmeyi imzalar, mağazasını açar ve ürünlerini listeler. Bu aşamada satıcının mükellefiyet durumu (şirket, şahıs firması, esnaf muafiyetli satıcı) mutlaka kayıt altına alınmalıdır.
- Satış ve faturalandırma: Müşteri ürünü satın aldığında satışın hukuki tarafı ilgili satıcıdır. Dolayısıyla satış faturası satıcı tarafından nihai tüketiciye düzenlenir. Platform, bu faturanın düzenlenmesini teknik olarak kolaylaştırabilir; ama faturanın sahibi satıcıdır.
- Komisyon geliri: Siz, satıcıya verdiğiniz aracılık/pazarlama/altyapı hizmeti için komisyon veya hizmet bedeli faturası düzenlersiniz. Gelir tablonuzda görünen tutar, ürün bedeli değil bu komisyon tutarıdır.
- Tahsilat ve hak ediş aktarımı: Satış bedeli platform üzerinden (çoğunlukla bir ödeme kuruluşu aracılığıyla) tahsil edilir, komisyon ve varsa kesintiler düşülerek satıcıya aktarılır.
- Tevkifat ve bildirimler: Satıcılara yapılan ödemeler üzerinden yasal oranda gelir/kurumlar vergisi tevkifatı yapılır, muhtasar beyanname ile beyan edilir; ayrıca platform verileri BTRANS üzerinden Gelir İdaresi Başkanlığı'na bildirilir.
Bu akışın muhasebe tarafında en sık yapılan hata, müşteriden tahsil edilen tüm tutarın platformun hasılatı gibi kaydedilmesidir. Tahsil edip satıcıya aktardığınız bedeller sizin geliriniz değil, emanet niteliğinde tutarlardır; hasılatınız yalnızca komisyondur. Bu ayrımın en baştan doğru kurgulanması hem ciro bazlı vergi ve teşvik eşiklerinde hem de mükellefiyet sınıflandırmasında belirleyici olur. Muhasebe altyapısını nasıl kuracağınıza dair genel çerçeveyi muhasebe sisteminin kurulması yazımızda bulabilirsiniz.
E-Ticaret Tevkifatı: Satıcıya Ödeme Yaparken Ne Kesilir?
7524 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanunu'nun 94. maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 15 ve 30. maddelerinde yapılan değişiklikle, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre aracı hizmet sağlayıcıları ve elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcıları, kanun kapsamındaki faaliyetleri dolayısıyla hizmet sağlayıcılarına ve elektronik ticaret hizmet sağlayıcılarına yaptıkları ödemeler üzerinden vergi tevkifatı yapmakla yükümlü hale geldi.
