Son yıllarda, Türkiye'de ikamet eden kişilerin yurt dışında şirket kurarak vergi yükümlülüğünden kaçınabilecekleri yönünde yaygın ancak hatalı değerlendirmeler yapılmaktadır. Özellikle dijital hizmetler, yazılım, danışmanlık ve e-ticaret alanlarında faaliyet gösteren kişiler bu yöntemin vergisel avantaj sağladığını düşünmektedir.
Oysa Türk vergi mevzuatı, kişinin nerede yaşadığı ve gelirin fiilen kime ait olduğu esas alınarak düzenlenmiştir. Bu yazıda, Türkiye'de yaşayan ve yurt dışında şirket kuran kişilerin vergi mükellefiyeti, teknik ve mevzuat temelli bir çerçevede ele alınmaktadır.
Türkiye'de 6 Aydan Fazla Kalanlar Tam Mükellef Sayılır
Gelir Vergisi Kanunu'nun 4. maddesine göre;
Takvim yılı içinde Türkiye'de altı aydan fazla kalan gerçek kişiler, Türkiye'de yerleşmiş sayılır.
Bu kişiler tam mükellef statüsündedir. Tam mükellefiyetin temel sonucu ise şudur:
Tam mükellefler, hem yurt içinde hem de yurt dışında elde ettikleri tüm gelirler üzerinden Türkiye'de vergilendirilir. (GVK m.3)
Burada belirleyici olan unsur;
- Vatandaşlık değil
- Şirketin kurulu olduğu ülke değil
- Gelirin elde edildiği ülke değil
kişinin ikamet durumu ve hayatının merkezidir.
Yurt Dışında Şirket Kurmak Vergi Yükümlülüğünü Otomatik Olarak Ortadan Kaldırmaz
Yurt dışında şirket kurulması, tek başına Türkiye'deki vergi mükellefiyetini sona erdirmez. Vergisel değerlendirmede aşağıdaki unsurlar dikkate alınır:
- Şirketin yönetim ve kontrolü kimde?
- Gelir üzerinde tasarruf yetkisi kime ait?
- Gelir fiilen kimin hesabına geçiyor?
- Şirket gerçek bir ticari organizasyon mu, yoksa aracılık yapısı mı?
Türkiye'de ikamet eden bir kişinin, yurt dışındaki şirketinden;
- Kâr payı,
- Ücret,
- Yönetim veya danışmanlık bedeli,
- Hizmet karşılığı ödeme
elde etmesi halinde, bu gelirler kişisel gelir olarak değerlendirilir ve Türkiye'de beyan edilmesi gerekir.
Gelirin Türkiye'ye Getirilmemesi Vergilendirmeyi Engellemez
Uygulamada sıkça karşılaşılan bir diğer yanlış kanaat, gelirin Türkiye'ye getirilmediği sürece vergilendirilmeyeceği yönündedir.
Vergi mevzuatı açısından:
- Gelirin elde edilmesi,
- Paranın Türkiye'ye fiziken transfer edilmesi şartına bağlı değildir.
Gelirin;
- Banka hesabına intikal etmesi veya
- Kişinin tasarrufuna bırakılması
elde edilme olarak kabul edilir. Bu nedenle gelirin yurt dışında tutulması, Türkiye'deki beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz.
Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Nasıl Etki Eder?
Türkiye'nin birçok ülke ile imzaladığı çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları, sıklıkla yanlış yorumlanmaktadır.
Bu anlaşmaların amacı;
- Vergiyi tamamen ortadan kaldırmak değil,
- Aynı gelir üzerinden iki ülkede birden vergi alınmasını önlemektir.
Genel uygulama şu şekildedir:
- Yurt dışında ödenen vergiler,
- Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Ancak bu durum:
- Türkiye'de beyan zorunluluğunu kaldırmaz,
- Gelirin Türkiye açısından vergisiz olduğu anlamına gelmez.
Yurt Dışı Gelirler ve Vergisel Denetim Riski
Son yıllarda yurt dışı gelirler;
- Uluslararası otomatik bilgi paylaşımı (CRS),
- Bankacılık ve finansal raporlamalar,
- Transfer fiyatlandırması ve örtülü kazanç düzenlemeleri
kapsamında daha yakından izlenmektedir.
Bu nedenle, yurt dışı şirket yapılanmaları oluşturulurken, yalnızca şirket kuruluşuna odaklanılması ileride ciddi vergisel riskler doğurabilmektedir.
Sonuç: Vergisel Değerlendirme Kişiye ve Yapıya Göre Yapılır
Türkiye'de ikamet eden ve tam mükellef statüsünde bulunan kişilerin, yurt dışında kurdukları şirketler aracılığıyla elde ettikleri gelirler, Gelir Vergisi Kanunu kapsamında Türkiye'de vergilendirilir.
Vergisel sonuçların doğru şekilde belirlenebilmesi için;
- Kişinin ikamet durumu,
- Gelirin niteliği,
- Şirketin yönetim ve kontrol yapısı,
- Gelir akışlarının şekli
birlikte değerlendirilmelidir.
Bu tür yapıların, teknik analiz yapılmadan ve mevzuat dikkate alınmadan kurulması, ilerleyen dönemlerde vergi ziyaı ve cezai sonuçlara yol açabilir.
Sık Sorulan Sorular
Türkiye'de yaşayıp yurt dışında şirket kurarsam vergi öder miyim?
Evet. Türkiye'de 6 aydan fazla ikamet edenler tam mükellef sayılır ve dünya genelindeki tüm gelirleri üzerinden Türkiye'de vergilendirilir.
Yurt dışındaki şirketten aldığım parayı Türkiye'ye getirmezsem?
Gelirin Türkiye'ye getirilmemesi, beyan yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Gelirin elde edilmesi yeterlidir.
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması varsa ne olur?
Yurt dışında ödediğiniz vergi, Türkiye'de hesaplanan vergiden mahsup edilir. Ancak yine de beyan zorunluluğunuz devam eder.
Hangi gelirler beyan edilmelidir?
Kâr payı, ücret, yönetim ücreti, danışmanlık bedeli gibi tüm gelirler beyan edilmelidir.
